Call for papers magazynu „Ekrany” 2/2026 (78)

Termin przyjmowania abstraktów: 31 stycznia 2026

Odpowiedź redakcji: 7 lutego 2026

Termin przesyłania gotowych tekstów: 7 marca 2026

mail: redakcja.ekrany@gmail.com

Zapraszamy do nadsyłania propozycji tekstów do kolejnego numeru „Ekranów”. Publikujemy zarówno dłuższe artykuły o charakterze analitycznym, teoretycznym oraz historycznym, dotyczące szeroko pojętego medium filmowego oraz pokrewnych zjawisk audiowizualnych, jak i krótkie teksty – recenzje Odkryć, czyli wartościowych tytułów, które nie miały jeszcze swojej polskiej premiery. Zapraszamy do zgłaszania tekstów dotyczących kina współczesnego, sylwetek aktorów, seriali, historii oraz teorii kina. Interesują nas nie tyle analizy poszczególnych filmów, ile spojrzenie na kino jako zjawisko społeczno-kulturowe. Zachęcamy więc do nadsyłania propozycji z zakresu problematyki produkcji i odbioru filmu, estetyki, ideologii, społecznego funkcjonowania kina czy jego politycznych uwarunkowań.

Każdy numer posiada także liczący ok. 30% objętości pisma temat numeru.

Temat numeru: Nowa duchowość

Współczesna duchowość coraz częściej rozwija się poza instytucjonalnymi religiami, tyleż w opozycji do nich, co obok – jako praktyka prywatna, fragmentaryczna i mozaikowa. Odrzucenie religijnych struktur okazało się prowadzić nie tylko do racjonalnego ateizmu, lecz także do synkretycznej postsekularności, mieszczącej w sobie alternatywne formy poszukiwania sensu, transcendencji i metafizycznego doświadczenia. Kultura filmowa nie tylko rejestruje te procesy, lecz także je współtworzy – dostarczając języka, obrazów, narracji i estetyk różnych form nowej duchowości.

Być może warto odczytać te rozproszone zjawiska właśnie w perspektywie postsekularnej – nie jako prosty „powrót religii”, lecz jako przekształcenie relacji między sacrum, profanum i mediami audiowizualnymi. Kino stwarza tutaj przestrzeń negocjowania sensu; miejsca, w którym duchowość znajduje wyraz w filmowej estetyce, afektywności i narracji. Numer poświęcony nowej duchowości chcemy potraktować jako próbę namysłu nad tym, jak współczesne kino (i szerzej: audiowizualność) przejmuje, przetwarza i estetyzuje doświadczenia tradycyjnie kojarzone z religią: rytuał, wiarę, wspólnotę czy kontakt z transcendencją. Interesuje nas także duchowość post-religijna, oparta na rozwoju osobistym, psychoterapii, mindfulness, astrologii, ezoteryce czy modyfikacji filozofii Wschodu.  Pragniemy również uwzględnić jej krytyczne reprezentacje: metafizycznie niezaspokojenie, pseudowspólnotowy egoizm, utowarowienie uważności i duchowy konsumpcjonizm, coachingowy banał, czy estetyczną imitację sacrum.

W tym kontekście nowa duchowość to także wyzwanie dla filmowej formy. Jak kino organizuje doświadczenia graniczne? Jak narracja, styl, montaż, efekty wizualne, dźwięk, rytm czy afektywność seansu zastępują dziś religijne struktury przeżycia? Jak film staje się przestrzenią kontemplacji, terapii, medytacji – albo ich symulacją? Numer ma ambicję nie tyle afirmować nowe formy duchowości, ile je problematyzować – badać ich przejawy, spektakle, funkcje i sprzeczności, oraz wskazać miejsce kina w postsekularnym pejzażu współczesności. 

Pod rozwagę proponujemy następujące tematy:

// Duchowość poza świątynią – kino wobec post-religijności i prywatnych systemów wiary

// Transcendencja bez Boga – natura, sztuka, relacje, doświadczenia graniczne jako źródła duchowości

// Film jako rytuał – seans, immersja, afekt, wspólnotowe doświadczenie widowni, potencjał filmowej transcendencji

// Ekranowe eminencje zachwytu – wizualizacje epifanii i filmowe przebłyski sacrum

// Seans filmowy jako doświadczenie religijne: czas, trwanie, obecność, materialność obrazu

// Psychoterapia jako nowa duchowość; kino jako self-help, coachingowe narracje i filmowy język rozwoju osobistego

// Mindfulness, uważność, medytacja – estetyka wyciszenia i kontemplacji w kinie

// Duchowość DIY: eklektyzm, patchworkowe światopoglądy i kultura wyboru

// Ezoteryka, astrologia, tarot, zodiakarstwo, nie-wiedza, ezomistyka – alternatywne systemy sensu na ekranie

// Kultura posthipisowska i jej dziedzictwo w kinie – odmienne stany świadomości, substancje psychoaktywne, psychodelia i duchowe eksperymenty

// Intuicja, empatia, przeczucie, afekt – „kobiece” rejestry poznania jako alternatywa dla racjonalizmu i instytucji; narracje czarownicze i wiedźmowe w kontrze do religijnych hierarchii i antropomorfizacji

// Kosmologia spisku – UFO, masoni, „rząd światowy”, reptilianie, QAnon i antynaukowa podejrzliwość

// Globalna świadomość, koniunkcje planet, wyższe wymiary, holizm, arbor mundi – metafizyka w kinie popularnym

// Estetyzacja i komodyfikacja duchowości: sacrum jako styl, vibe, moodboard; wellness, mindfulness i ezoteryka jako towar

// Wiara Bliskiego i Dalekiego Wschodu – między inspiracją a kulturowym przywłaszczeniem, kino a orientalizacja duchowości

// Krytyka nowej duchowości: pustka, narcyzm, eskapizm, metafizyczna protetyka, kabotyństwo

// Kino jako sobór, kino jako apokryf – konstruktywna krytyka i naprawcze alternatywy wewnątrz tradycyjnych struktur religijnych

// Cyfrowa nieśmiertelność, techno-mesjanizm, awatary zmarłych – AI i nowe narracje zbawienia

// Śmierć Boga a śmierć kina – eschatologiczne i ontologiczne paralele kryzysu instytucji kina i religii